Thiết Kế Phòng Xét Nghiệm Cho Thủy Sản

Tập đoàn Việt–Úc là doanh nghiệp nuôi tôm thẻ chân trắng hàng đầu Việt Nam với hệ thống trại giống và ao nuôi trải khắp Bình Thuận, Bạc Liêu và Quảng Ninh. Đầm Hà, Quảng Ninh là vùng nuôi trọng điểm phía Bắc của tập đoàn với diện tích hàng trăm ha ao nuôi thâm canh. Để chủ động kiểm soát dịch bệnh, Việt–Úc Quảng Ninh đầu tư xây dựng phòng xét nghiệm bệnh tôm chuyên dụng sử dụng công nghệ Real-time PCR, đủ năng lực phát hiện và định lượng 7 mầm bệnh nguy hiểm nhất cho tôm: WSSV (đốm trắng), EMS/AHPND (hoại tử gan tụy cấp), YHV (đầu vàng), TSV (Taura syndrome), IHHNV (hội chứng còi cọc), HPM và EHP (vi bào tử trùng). Lý Sơn Sa Kỳ Lab thiết kế và thi công toàn bộ phòng xét nghiệm này với đầu tư khoảng 2,5 tỷ đồng, đạt chuẩn ISO/IEC 17025.

Layout Phòng Lab PCR Thủy Sản — Phân Vùng Chống Nhiễm Chéo

Phòng xét nghiệm PCR thủy sản đặt ra yêu cầu phân vùng nghiêm ngặt nhất so với mọi loại phòng lab khác — vì sản phẩm khuếch đại DNA (amplicon) từ các phản ứng PCR trước là nguồn nhiễm chéo nguy hiểm nhất, có thể tạo kết quả dương tính giả nếu lọt vào khu vực pre-PCR. Thiết kế tuân thủ nguyên tắc flow một chiều tuyệt đối: mẫu tươi → phòng nhận mẫu → phòng pha kit → phòng tách chiết DNA → phòng đặt phản ứng (master mix) → phòng chạy PCR. Nhân viên và vật tư chỉ di chuyển theo hướng duy nhất này, không quay lại khu phía trước. Các phòng PCR thường xuyên kiểm soát áp suất âm (pre-PCR có áp suất dương; post-PCR có áp suất âm) để ngăn amplicon bay ra ngoài.

Phòng Nhận Mẫu và Pha Kit — Cổng Vào Đầu Tiên

Phòng nhận mẫu là điểm đầu tiên tiếp nhận tôm nguyên con, hậu ấu trùng (post-larvae) hoặc dịch ao gửi từ trại nuôi. Tại đây bàn thí nghiệm mặt inox 304 nguyên tấm, bồn rửa inox với vòi nước khử ion và máy li tâm nhỏ phục vụ xử lý sơ bộ mẫu (homogenize, tách mô gan tụy, tách hậu môn tôm). Mẫu được cân và ghi nhận thông tin lên phiếu theo mã số trước khi chuyển qua passbox sang phòng pha kit. Passbox (cửa truyền mẫu hai chiều) là thiết bị không thể thiếu trong phòng PCR — cho phép chuyển mẫu mà không cần mở cửa chính, duy trì áp lực phân vùng giữa các phòng.

Phòng pha kit chuẩn bị bộ kit tách chiết DNA (extraction kit Qiagen hoặc tương đương) và reagent cho từng mẻ xét nghiệm. Tủ lạnh -20°C và -80°C bảo quản kit và chứng dương (positive control) đặt tại phòng này. Bàn thí nghiệm áp tường mặt phenolic 18 mm có kệ trên bàn lưu hóa chất phân tích nhỏ, pipette đa kênh và đầu tip. Phòng pha kit được thiết kế với vật liệu bề mặt phẳng, không mối nối, dễ khử UV và lau javel — yêu cầu quan trọng để tiêu diệt DNA ngoại lai tích tụ sau mỗi mẻ xét nghiệm.

Phòng Tách Chiết DNA — Trung Tâm Kỹ Thuật

Phòng tách chiết DNA là phòng kỹ thuật cao nhất trong chuỗi PCR — nơi DNA mầm bệnh được giải phóng và tinh sạch từ mẫu mô tôm. Thiết bị cốt lõi là máy tách chiết DNA tự động (QIAcube, EZ1 Advanced XL) xử lý 1–24 mẫu cùng lúc, giảm thiểu thao tác tay và nguy cơ nhiễm chéo. Tủ cấy sinh học an toàn BSC Class II loại A2 bảo vệ mẫu và bảo vệ người thao tác khi nghiền mô, đồng thời ngăn DNA aerosol phát tán. Máy li tâm tốc độ cao 12.000–15.000 rpm, bể cách thủy và vortex mixer cũng đặt trong phòng tách chiết. Sàn phòng lát epoxy liền mạch có bo góc tường, toàn bộ bề mặt khử trùng hàng ngày bằng NaOCl 10% và UV 30 phút sau mỗi ca làm việc.

Phòng Đặt Phản Ứng và Phòng Chạy PCR

Phòng đặt phản ứng là nơi chuẩn bị master mix PCR (TaqMan probe hoặc SYBR Green) và phân phối vào đĩa 96 giếng hoặc ống tube trước khi bổ sung DNA khuôn. Đây là phòng pre-PCR cần độ sạch tối đa — mọi thao tác thực hiện trong laminar flow cabinet riêng, bàn thí nghiệm mặt inox được chiếu UV liên tục khi không sử dụng. Pipette đặt riêng cho phòng này, không dùng chung với phòng khác. Sau khi bổ sung DNA khuôn (thêm template), đĩa/tube được chuyển qua passbox sang phòng chạy PCR — không bao giờ mang ngược lại.

Phòng chạy PCR là khu post-PCR — đặt máy real-time PCR (Bio-Rad CFX96, ABI 7500 Fast hoặc tương đương) và máy li tâm đĩa cho mục đích spin down. Phòng này duy trì áp suất âm so với hành lang (−5 Pa) để amplicon không thoát ra ngoài. Kết quả real-time PCR được đọc tự động qua phần mềm, xác định Ct value và tính nồng độ mầm bệnh theo đường chuẩn. Phòng chạy PCR của Việt–Úc Quảng Ninh tích hợp máy real-time PCR 96 giếng chạy đồng thời tối đa 90 mẫu thủy sản/mẻ, đủ năng lực kiểm tra toàn bộ lượng hậu ấu trùng thả ra ao trong ngày.

Phòng Hấp, Buồng Thay Giày và Hoàn Thiện

Phòng hấp (autoclave room) đặt autoclave 50 lít tiệt trùng đầu tip, dụng cụ thủy tinh và vô hiệu hóa chất thải lây nhiễm (xác tôm bệnh, dung dịch chiết DNA sau xét nghiệm) trước khi xử lý như rác thải sinh học. Buồng thay giày (shoe changing room) và bàn thay giày inox có ngăn phân cách “giày ngoài” và “giày trong” được đặt tại lối vào khu sạch, kết hợp với thảm khử trùng (lysol mat) dưới chân. Cửa vào khu xét nghiệm lắp air shower kép — thổi khí sạch để loại bụi và vi sinh vật bám trên áo bảo hộ trước khi vào phòng tách chiết và đặt phản ứng.

Toàn bộ bàn thí nghiệm áp tường sử dụng mặt phenolic HPL 18 mm phủ PP hoặc epoxy tại những vị trí tiếp xúc nhiều với javel, với bồn rửa PP chống acid chịu được NaOCl 10% và HCl loãng dùng trong xử lý mẫu thủy sản. Sau khi hoàn thiện tháng 10/2020, phòng xét nghiệm Việt–Úc Quảng Ninh đi vào hoạt động ổn định, rút ngắn thời gian trả kết quả PCR xuống còn 4–6 giờ/mẻ so với 2–3 ngày khi phải gửi mẫu về phòng lab Bình Thuận. Xem thêm dự án tương tự tại trung tâm xét nghiệm động vật gia súc thú nuôi và phòng thí nghiệm Viet Uc Bình Thuận.

Bạn đang cần thiết kế phòng xét nghiệm PCR cho trại tôm, trại cá hoặc trung tâm kiểm soát dịch bệnh thủy sản? Lý Sơn Sa Kỳ Lab tư vấn từ phân vùng kỹ thuật PCR đến nội thất phòng sạch đạt ISO/IEC 17025. Liên hệ ngay hoặc xem danh mục nội thất phòng thí nghiệm cho ngành thủy sản và chăn nuôi.